ISTORIJAT PRAVNOG ZBORNIKA

Prvi broj „Pravnog zbornika“ izašao je 01. jula 1933. godine u Podgorici i bio je jedino pravno glasilo na području Crne Gore. Utemeljivač, osnivač i vlasik bio je Milovan M. Vuković, a prvi glavni i odgovorni urednik Božidar S. Tomović, za koje s pravom možemo reći da su bili najpoznatiji i najobrazovaniji crnogorski pravnici tog vremena. Pored njih prvi redakcijski odbor sačinjavali su istaknuti pravnici tog vremena Boško Bojović, Marko Popović i Petar F. Protić.

 

Na godišnjoj Skupštini Udruženja pravnika Crne Goreodržanoj u Podgorici 11. aprila 1937. godine časopis postaje organ i glasilo Udruženja pravnika i od tada do danas izlazi pod istim imenom.

 

Do 1935 g. časopis „Pravni zbornik“ štampan je u štampariji "Zeta" u Podgorici, od kada se do prekida izlaženja 1940. god. štampa u štampariji "Slobodne misli" u Nikšiću.

 

Značaj osnivanja i izlaženja „Pravnog zbornika“, može se cijeniti samo ako se sagleda kontekst vremena u kom je nastao. Crna Gora tada nije imala niti jednu visokoškolsku pravnu instituciju, nijedan organizovan oblik izučavanja crnogorske pravne istorije, niti pravnika sa naučnim zvanjima.

 

„Pravni zbornik“ u tom vremenu „bilježi i čuva najdragocijenije stranice crnogorske kulturne baštine i njene slavne povjesnice“, zapisuje njegov hroničar dr Petar Stojanović i dodaje da pokretanje časopisa "pada u vrijeme oštrih socijalnih sukoba unutar monarhističke Jugoslavije, u vrijeme političkog ignorisanja crnogorske individualnosti od strane vlastodržaca trojedine kraljevine i u vrijeme negacije crnogorskog kulturnog nasljeđa."

Više od osam desenija trajanja najstarijeg crnogorskog pravnog časopisa – „Pravnog zbornika“, u osnovi, možemo podjeliti u četiri faze njegovog izlaženja.

 

U prvoj fazi, od 1933. do 1940. godine, uređivačku politiku „Pravnog zbornika“, koji je okupljao crnogorsku pravnu elitu, ne brojnu, ali u ondašnjem vremenu značajno uticajnu, karakteriše ideja, kako se navodi u programskom tekstu objavljenom u prvom broju, da »Pravni zbornik« bude činilac „buđenja jednog novog života na polju prava, čiji su nosioci mlađi pravnici Crnogorci“, jer je postojala „jedna mučna istina“, koja se ogleda u tome da se „ne bi ni pominjalo ime Crne Gore kao pravne zemlje “da ne postoji Bogišićev Imovinski zakonik“.

 

U drugoj fazi izlaženja časopisa obnavlja se rad i formira nova redakcija 1960 godine i „Pravni zbornik“ nastavlja sa, manje više, redovnim izlaženjem do 1991 godine. U ovom preiodu „Pravni zbornik“ utvrđuje svoju uređivačku politiku u skladu sa novonastalim društvenim odnosima i odslikava vrijeme izgradnje novog pravnog (socijalističkog) poretka. U časopisu se, pored tekstova iz pozitivnog prava i istorije države i prava objavljuje i praksa sudova i organa uprave u rješavanju konkretnih slučajeva. U tom periodu glavni i odgovorni urednici su Božo Vujošević (1960–1970), Stojan Đuranović (1970–1980) i prof dr Slobodan Blagojević (1980–1990).

 

Rad Udruženja pravnika Crne Gore, privremeno se prekida 1990 godine i ponovo se obnavlja na Skupštini Udruženja pravnika Crne Gore održanoj 25. marta 1994. godine. Tada „Pravni zbornik“ ponovo počinje sa redovnim izlaženjem, čija redovnost u izlaženju traje do danas. Od 1994. godine pored naziva „Pravni zbornik“ dodaje se i oznaka „časopis za pravnu teoriju i praksu“. U ovoj, trećoj fazi trajanja Zbornika glavni i odgovorni urednici bili su dr Čedomir Bogićević (1994–2003) i Željko Tomović (2003–2008). „Građa objavljena na stranicama "Pravnog zbornika" do te mjere je značajna da bolje od ičega čuva od izvrtanja činjenice i upućuje na istorijski adekvatna tumačenje pravnog života u Crnoj Gori, zbog čega je pojava "Pravnog zbornika" u crnogorskoj pravnoj kulturi od neprocjenjivog Bibliografija časopisa “Pravni zbornik” 1933 – 2017 4 značaja“ između ostalog zapisao je dr Bogićević. Ovaj period oslikava i snažan pokret za obnovu crnogorske nezavisnosti i njenog prava na samoopredjeljenje i stoga podsjetiću i na riječi akademika Šukovića da: „Pravni zbornik“ zavređuje puno poštovanje i obavezuje nas na odavanje tog priznanja. Tim više što nijedan drugi naš časopis i nijedno drugo naše strukovno udruženje nijesu tako organizovano, sistematski, odlučno, javno i istrajno doprinosili ostvarivanju tog istorijskog cilja“. Istovremeno na stranicama „Pravnog zbornika“, prije izrade sada važećeg Ustava (2007 godine), objavljeni su konceptualno i sadržinski vrijedni, teorijski fundirani, stavovi i prijedlozi o ustavnom uređenju države Crne Gore.

 

U četvrtoj, tekućoj fazi trajanja „Pravnog zbornika“ (2008-2017) težište uređivačke politike stavljeno je na afirmaciji nove generacije crnogorskih pravnika i podizanju kapaciteta pravne struke u ambijentu usvajanja vrijednosti evropskog prava i međunarodnih standarda u širokom spektru društvenih oblasti. Časopis, u ovom periodu, dobija i međunarodnu redakciju i visoko se vrednuje u hijerarhiji stručnih i naučnih časopisa. U cilju dostupnosti časopis se komercijalno se ne distribuira, već se besplatno dostavlja autorima, arhivima, fakultetima, sudovima itd. U ovom periodu časopis ostvaruje stabilnost u redovnosti izlaženja i pored činjenice da nema stalan izvor finansiranja.